که ئهو ههبێ
ئهمن ئهوم
ئهو که نهبێ
من ئهکهوم
تۆ پێم بڵێ
ئهو ئهمنه
یا من ئهوم
+ نوشته شده در یکشنبه شانزدهم بهمن 1390ساعت توسط فواد جهانی
|
X
ادبی
" فوئاد جههانی " بانه
پهیكان
ئهها پهیكی شههی شاهان چ خۆش پهیمانه وو پهنده
پهراوێزی پهڕِهی عهشقی بهڕێژنه ههوری گۆڤهنده
بڵێ مهولا له مهولا من له لهیلا لادهم و لهی لا
وهكهم لێرانه من ڕێگهم له ڕێگهی تۆ وهبم بهنده
" فوئاد جههانی " بانه
تۆ
مۆسیقا جهستهم ئهتهزوێنێ و ههوار و چاوی تۆ
شادهماری شههدی زارم بۆ بههار و ناوی تۆ
جا فتۆشاپی جوانیت بێ فلاش و بێ پهرهنگ
من ئهخاته سهرزهمینی بێ بهر و بێ ئاوی تۆ
" فوئاد جههانی " بانه
وێڵ
ئێره مهملهكهتی پهپوولهیێكی وێڵه
شوێن پێی چاوهكانی به سهر چهترهكهمهوه دیاره
ههر جار كه ترووسكهی
لهگهڵ نوورباڵای شهقامهكهی بهرانبهرم
شێت ئهبێ
تۆ له پهنجهرهیێكی وێڵهوه دێی
وێڵ به دوای خۆت دا ئهگهڕێی
كه لهوانهیه من بم
" فوئاد جههانی " بانه
"پهنا به خوا لهتاو شهیتان"
ئهیگێڕمهوه، با وایش بیر وهکهن بڕوام نهماوه، شێت بووم یا شهیتان چووهته کڵێشهمهوه. گێژم، کاسم. نازانم یا نا ئهزانم چ هێزێکه ههرچی بهرهو پێش ئهچم شکم پتر دهکا و پرسیاری زیاتر گێژم ئهکا؟! له بهر درگای بیمارستان ههمووی ئهو بهسهرهاتانهی ئهم چهند ڕۆژهی ڕابردوو یا نا بڕێکیانم دێتهوه بیر که موبایلهکهم زهنگ ئهخوا.
ئهو دیو پهنجهره
لهمێژه بۆ ڕێگایێ دهگهڕێ خۆی بكوژێ و لهدهست ئهم ژینه لهعنهتییه ڕزگار بێ. تازه دیمهنه جوانهكانی ژیان بۆ ئهو بۆن و بهرامهیێكیان نییه، لهڕاستیدا دهیهوێ خۆكوشتنهكهی یا شاراوه و ههست پێ نهكراو بێ یا به شێوهیێكی سهرنج ڕاكێش. زۆر ڕێگه به مێشكی دهگا تهنانهت منیش چهند ڕێگهم نیشان داوه بهڵام بۆ جێبهجێ كردنی پێویستی به پاره ههیه.
دیاره ئهویش وهكوو زۆر مرۆڤی تر ههست و بیر و ههندێك تایبهتمهندی دهروونی خۆی ههیه و بێگومان حهزی له زۆر شته و ڕقی له زۆر شتی دیكه، ئهویش ئهتوانێ ژیانێكی ئاسایی بێ، خولیای دهسهڵاتی ههبێ، عاشق بێ یا تهنانهت پیاوكوژ و تیرۆریستێكی باش. گرینگ ئهوهیه بڕیاری داوه خۆ بكوژێ، بهڵام چۆن و پاشان چ دهنگدانهوهیهكی ههبێ ئهمه گرینگه. لهوانهیه پێویست بێ دهمانچهیێ بكڕێ یا ئوتۆمبیلێ كه له جادده به سورعهت خۆی له پهرتگایێ بخاته خوار. حهزی له دزی و فڕ و فێڵیش نییه، نهوهك زۆر كوڕێكی ناسك و پاك بێ بهڵكوو نایههوێ بۆ ئهم مهبهسته جگه له خۆی كهڵك له كهس وهرگرێ.
له ژوورێكی پان و بهرین و تاریك خۆی له سووچی دیوارێ كز كردووه و هاڵاوی ههناسهی لهگهڵ مژی تهڕی دیوهكه به بن میچه نزمهكهوه ئهنووسێ و دهگهڕێتهوه ناو سییهكانی، بۆی ههیه ههر لهم ژوورهدا بمرێ بهڵام قهت بیری لهوه نهكردۆتهوه. ژوورێ كه پهنجهرهی تێدا نییه و كپ و كڕ و مهرگه، بهم خهیاڵانهوه ئهبێ بمری، مهگهر ههنگاوێ بنێی و خۆت كهرهسهكانی كوشتنت به دهست بێنی بهڵام تۆ ههمیشه بیرت له جوانترین و تازهترین و گهورهترین كهرهسه كردۆتهوه. تهنیا شتێ كه بۆت گرینگه ئهوهیه چۆن و بهچی و له كوێ و بۆچی خۆت بكوژی. ههمووی ههوڵهكانیشت ئهبێ له پێناو ئهم بیرهدا بێ. بهرنامهكانت بڕێژه، ئهگهر بۆ بهدهست هێنانی ئهم ئامانجه پێویسته كار بكهی، بنووسی یا خهریكی بازرگانی و سیاسهت بی، بڕیار بده و دهست پێ بكه. لهوانهیه كار بكهی و ورده ورده ببیه بازرگان و هات و چۆی وڵاتانی دهوروبهر و دوور بكهی یا ببیه سیاسهتمهدارێكی گهوره و تێكهڵاو شۆڕش و لایهنگری مافی مرۆڤ و دهوڵهت و دهسهڵات بی، بهڵام گرینگ ئهوهیه تهواوی ئهم ههوڵانه له پێناو خۆكوشتنتا ئهبێ.
بهڕاستی چ پێویستیێ هانت ئهدا تێبكۆشی مردنێكی خۆشت بێ؛ تازه و نهناسراو، وهها كه بۆ ههمیشه ببیه هۆی سهرسوڕمانی خهڵك و ون نهبی. تۆ ئێستا لهم ژووره نزم و بهرین و تاریكهدا ون بووی. زۆر جار نزمی بن میچهكان گوشارێ ئهخاته سهر سینگت و ههناسهكانت داگیر ئهكا و تۆ ههر له دنیای خۆتدا نوقمی خهیاڵی. بڕیاری خۆت بده و یهكهم ههنگاوی خۆكوشتنت ههڵگره، با ئێستا شا بیت و له سهر تهختی پاشایهتی تاجی سهرت به مهكرێكی شاهانهوه ههڵگری و به پهنجه سهرت ههڵكڕێنی و بیرت ههر لای دۆزینهوهی ڕێگهیێكی تازه بێ، دڵنیاش ئهبی ههر ڕێگهیێ تا ئهو كاته تازهیه كه به بیری تۆدا دێت و لهوهدوا ئیتر كۆن ئهبێ و تۆ به سهرقاڵی خۆت فهرامۆشی ئهكهی. لهڕاستیدا بیر كردنهوهت لهم مهبهسته و چۆنیهتی بهڕێوه بردنی بزاوتنت تیا دروست ئهكا و ههر ئهمهیه ئهبێته هۆی ئهوهی تۆ ئهم جۆره خۆ كوژییانهت به دڵ نهبێ.
بازرگان بهو له پهنجهرهی فڕۆكهوه بیر لهوه بكهوه چۆن خۆ بخهیتهخوار و چۆن بمری. ههناسهكانت توندتر دهبێ و دهنگی ههناسهت پانایی ژوورهكه پڕ ئهكاتهوه و ڕهنگی مهرگ دهپژێنێته ناو ژوورهكه و تا دێ بهم بیره قووڵانهوه زیاتر پهلهقاژه ئهكهی. بیر له چی ئهكهیتهوه؟ هیچ نییه و سهرهتایش هیچ نهبووه.
چاوت بهرهو پهنجهرهكه ئهڕوانێ و به ئاسپایی حهجمی لهشت له پهنجهرهكه ههڵدهواسی و دهتهوێ بچیه دهرێ ...
"وقتی من بودم خدا نبود حال که خدا هست من دیگر نیستم"
عارف هندی
"ای بیگانه اینجا به تو خوش خواهد گذشت. اینجا خوشی والاترین نیکیهاست"
سردر اپیکوریان
"هر قطره به دریا که پیوست میشود، روح هم سرانجام تعالی میگیرد و خدا میشود"
عارف مسیحی "انگلوس"
"برخی مذاهب جهان میگویند کسی که به خدایی متشخص بیرون از وجود انسان معتقد نباشد مشرک است، ما میگوییم آدمی که به خود معتقد نباشد مشرک است. شرک به زعم ما بی اعتقادی به شکوهمندی روح خودمان است"
سوامی ویوکنادا(صوفی هندی که در آوردن آیین هندو به غرب دست داشت)
"همسایه ات را همچون خود دوست بدار چون تو همسایه خودی. اشتباه است که فکر کنی همسایه ات دیگری است"
سروپالی رادها کریشنان "رییس جمهور سایق هندوستان"
در سال 1264 قمري، نخستين برنامهي دولت ايران براي واكسن زدن به فرمان اميركبير آغاز شد. در آن برنامه، كودكان و نوجواناني ايراني را آبلهكوبي ميكردند. اما چند روز پس از آغاز آبلهكوبي به امير كبير خبردادند كه مردم از روي ناآگاهي نميخواهند واكسن بزنند. بهويژه كه چند تن از فالگيرها و دعانويسها در شهر شايعه كرده بودند كه واكسن زدن باعث راه يافتن جن به خون انسان ميشود هنگامي كه خبر رسيد پنج نفر به علت ابتلا به بيماري آبله جان باختهاند، امير بيدرنگ فرمان داد هر كسي كه حاضر نشود آبله بكوبد بايد پنج تومان به صندوق دولت جريمه بپردازد. او تصور مي كرد كه با اين فرمان همه مردم آبله ميكوبند. اما نفوذ سخن دعانويسها و ناداني مردم بيش از آن بود كه فرمان امير را بپذيرند. شماري كه پول كافي داشتند، پنج تومان را پرداختند و از آبلهكوبي سرباز زدند. شماري ديگر هنگام مراجعه مأموران در آب انبارها پنهان ميشدند يا از شهر بيرون ميرفتند روز بيست و هشتم ماه ربيع الاول به امير اطلاع دادند كه در همهي شهر تهران و روستاهاي پيرامون آن فقط سيصد و سي نفر آبله كوبيدهاند. در همان روز، پاره دوزي را كه فرزندش از بيماري آبله مرده بود، به نزد او آوردند. امير به جسد كودك نگريست و آنگاه گفت: ما كه براي نجات بچههايتان آبلهكوب فرستاديم. پيرمرد با اندوه فراوان گفت: حضرت امير، به من گفته بودند كه اگر بچه را آبله بكوبيم جن زده ميشود. امير فرياد كشيد: واي از جهل و ناداني، حال، گذشته از اينكه فرزندت را از دست دادهاي بايد پنج تومان هم جريمه بدهي. پيرمرد با التماس گفت: باور كنيد كه هيچ ندارم. اميركبير دست در جيب خود كرد و پنج تومان به او داد و سپس گفت: حكم برنميگردد، اين پنج تومان را به صندوق دولت بپرداز چند دقيقه ديگر، بقالي را آوردند كه فرزند او نيز از آبله مرده بود. اين بار اميركبير ديگر نتوانست تحمل كند. روي صندلي نشست و با حالي زار شروع به گريستن كرد. در آن هنگام ميرزا آقاخان وارد شد. او در كمتر زماني اميركبير را در حال گريستن ديده بود. علت را پرسيد و ملازمان امير گفتند كه دو كودك شيرخوار پاره دوز و بقالي از بيماري آبله مردهاند. ميرزا آقاخان با شگفتي گفت: عجب، من تصور ميكردم كه ميرزا احمدخان، پسر امير، مرده است كه او اين چنين هايهاي ميگريد. سپس، به امير نزديك شد و گفت: گريستن، آن هم به اين گونه، براي دو بچهي شيرخوار بقال و چقال در شأن شما نيست. امير سر برداشت و با خشم به او نگريست، آنچنان كه ميرزا آقاخان از ترس بر خود لرزيد. امير اشكهايش را پاك كرد و گفت: خاموش باش. تا زماني كه ما سرپرستي اين ملت را بر عهده داريم، مسئول مرگشان ما هستيم. ميرزا آقاخان آهسته گفت: ولي اينان خود در اثر جهل آبله نكوبيدهاند امير با صداي رسا گفت: و مسئول جهلشان نيز ما هستيم. اگر ما در هر روستا و كوچه و خياباني مدرسه بسازيم و كتابخانه ايجاد كنيم، دعانويسها بساطشان را جمع ميكنند. تمام ايرانيها اولاد حقيقي من هستند و من از اين ميگريم كه چرا اين مردم بايد اين قدر جاهل باشند كه در اثر نكوبيدن آبله بميرند
منبع حكيمي، محمود. داستانهايي از زندگي اميركبير. دفتر نشر فرهنگ
ژیواری به ناحهق كه دهچێ دهر حهقی ههستم
دیواری دڵم دادهڕمێ دڵ ده به دهستم
ههژگهڵ به بهخیلی قژی خاوت له دهروونم
ئاڵاوه به پهیمانهیی پهیمانی نهفهستم
هیوا له نشێوی حهز و ئاسۆ له بهیانی
ههورازی ههوار و ههمهنی ههوری ههوهستم
دنیا له چڵێ چۆلهكه وو چاوێ له چهك بێ
بارانی گله و گولله وو گریانه دهبهستم
زیندانی زنار و زمهنی زار و نزاریش
هاتوونهته پهیڤین و دڵ ئازاری قهفهستم
تۆ بێت و له ههرمانی ههناسهت بڕِهوێم و
سهرگهرمی سهما سهرمهدی سهردارییه مهستم
پهروازی پهلم پردی پهژارهم دهپوێنێ
ڕِووخانی سنووری پهمهیی بایه كه ههستم
خوای خهنده وو خۆر و خهوه ئهم خێوی خهیاڵم
بهو هۆیه كه وا بێ وزه وو بهستهیه دهستم
ههر كارێ دهكهم چارهیی داهاتی له لایه
من بێ خهبهر و پۆوی به بێ هووده دهبهستم
برژانگی بژار و به برۆ تیری موژهی حهق
پێكانی به پهیكان و به پهیكی مهیه مهستم
خوێن نایه له جێ تیری موژهی سهروهری مهستان
بارانه له چاو دێت و كه جۆگهی ههڵ ئهبهستم
تا دێت و ههناسهی دڵهكهم دهسكهنه كا با
بهر بۆنی شنهی خۆری خهرامانهوه مهستم
ئهستێره له گهڵ شهو دهشهڕێ تا بدڕێ ڕهش
پهردهی نهشهمهی ڕهش شهقی كا شهققهیی شهستم
